Ammoniet werking: betekenis, eigenschappen en verzorging
Ammoniet is de versteende, opgerolde schelp van een zeebewoner die al heel lang is uitgestorven. Hieronder lees je wat Ammoniet voor je doet, hoe de naam ontstond en hoe een schelp tot steen werd.
Ammoniet werking in het kort
Ammoniet beschermt je tegen negatieve energie. Ook ondersteunt hij je bij het reinigen van je aura.
Verder helpt de steen je om te aarden.
Ammoniet betekenis: de hoorn van Amon
De naam gaat terug op Amon, een god uit het oude Egypte. Hij werd afgebeeld als een man met de kop van een ram.
Een ammoniet lijkt op de opgekrulde ramshoorns waarmee Amon werd voorgesteld. Plinius de Oudere, een Romeinse schrijver, noemde deze fossielen al ammonis cornua: hoorns van Amon.
De Blackfeet in Noord-Amerika noemen de glanzende schelplaag van ammonieten iniskim. Dat betekent buffelsteen.
Voor ons zit de betekenis vooral in de vorm. Een spiraal kom je overal in de natuur tegen, en die vorm staat voor de cyclus van het leven.
Ammonieten in verhalen en geloof
In het middeleeuwse Europa dacht men dat ammonieten versteende, opgerolde slangen waren. In Engeland heetten ze slangenstenen.
Men zag ze als een teken van wat heiligen hadden gedaan, zoals Hilda van Whitby.
Handelaren sneden soms een slangenkop in het brede uiteinde van de schelp. Zo verkochten ze het fossiel als versteende slang. Soms werd de kop er alleen op geschilderd.
In Nepal komen ammonieten uit de rivier de Gandaki. Hindoes noemen ze Shaligrams, en zien ze als een tastbare verschijning van Vishnu.
Ook in de bouwkunst kreeg de spiraal een plek. De Engelse architect George Dance de Jongere ontwierp een bouwstijl met krullen in de vorm van een ammoniet.
Een fossiel, geen mineraal
Een ammoniet is geen mineraal, maar een fossiel. Hij is dus geen kristal zoals Bergkristal, maar wat er over is van een levend wezen.
Ammonieten vormen een uitgestorven groep binnen de koppotigen, de klasse waar ook de inktvissen bij horen. Ze leefden in zee.
Hun schelp was een platte spiraal, opgebouwd uit kamers. De ammoniet woonde zelf in de buitenste kamer.
Werd die kamer te klein, dan vormde er zich een nieuwe, grotere kamer aan de buitenkant. De lege kamers erachter hielpen om in het water te stijgen of te dalen.
Tussen de kamers zitten dunne wanden, de septa. Door die wanden liep een dun, levend buisje naar de lege kamers.
Waar een tussenwand de buitenkant van de schelp raakt, loopt de sutuurlijn. Die lijn is gevouwen tot zadels en lobben.
Een ammoniet kon kleiner zijn dan een centimeter, maar ook meer dan 2,5 meter breed. Zo'n reuzenammoniet uit Seppenrade ligt in een museum in Münster.
Van schelp tot steen
De eerste ammonieten verschenen ruim vierhonderd miljoen jaar geleden. De grote uitsterving aan het eind van het Perm overleefden ze met opvallend weinig soorten.
Daarna kwam hun bloeitijd, in het Mesozoïcum.
Rond 66 miljoen jaar geleden stierven de ammonieten uit, net als de dinosauriërs.
Fossielen uit Nederland en Denemarken wijzen erop dat de laatste ammonieten nog in de oudste lagen van het Paleoceen leefden.
Ammonieten zijn uitstekende gidsfossielen. Geologen gebruiken ze om lagen gesteente aan een periode te koppelen. Vind je een bepaalde soort, dan weet je uit welke tijd die laag stamt.
De schelp zelf bestond vooral uit Aragoniet. Dat is hetzelfde mineraal als in parelmoer.
Bij sommige fossielen is die opbouw van dunne plaatjes bewaard gebleven. Licht dat daartussen weerkaatst, geeft dan een kleurenspel. Zo'n schelplaag heet ammoliet.
Dikkere laagjes geven vooral rood en groen. Bij dunnere laagjes zie je meer blauw en violet.
Rood en groen zie je het vaakst. De dunnere laagjes die blauw geven, breken namelijk makkelijker.
Ammoliet geldt als een organische edelsteen. Je vindt hem vooral langs de oostelijke hellingen van de Rocky Mountains.
Grotere lagen ammoliet van edelsteenkwaliteit zijn alleen gevonden in de Bearpaw Formation. Die laag loopt van Alberta en Saskatchewan in Canada tot in Montana.
Op de schaal van Mohs scoort ammoliet tussen 3,5 en 4,5.
Ammoniet herkennen
Een ammoniet lijkt op de schelp van een nautilus, een koppotige die nog steeds leeft. Toch zijn er twee duidelijke verschillen.
Bij een ammoniet loopt het buisje door de kamers langs de buitenrand. Bij een nautilus gaat het ongeveer door het midden.
Ook de sutuurlijnen verschillen. Bij een nautilus buigen ze zacht, bij een ammoniet zijn ze sterk gevouwen.
Een Orthoceras is ook een fossiele koppotige, uit de familie van de nautilus, maar met een rechte schelp. De naam betekent rechte hoorn.
Er bestaan ook rechte ammonieten, zoals Baculites. Die houd je uit elkaar met de sutuurlijn: bij Orthoceras is die eenvoudig, bij Baculites fijn vertakt.
Waar Ammoniet bij gebruikt wordt
Bescherming, energie, zuivering en aarden zijn de thema's die bij Ammoniet horen.
Bij ons ligt Ammoniet als schelp die helemaal gepolijst is.
Bij sommige stukken zie je de kleuren door de schelp heen glanzen, net als bij Opaal.
Wil je aarden, houd dan een gepolijste ammoniet in je hand. Je kunt hem ook gewoon neerzetten om naar te kijken: een stukje aardgeschiedenis in huis.
Ammoniet verzorgen
Ook voor een ammoniet geldt onze vaste regel: geen zeep of schoonmaakmiddel, bij welke edelsteen dan ook.
Opladen kan op een Seleniet schijf. In de gids Seleniet werking staat hoe je dat doet.
Gebruik geen ultrasone reiniger, zeker niet bij een ammoniet met kleurenspel. De dunne laagjes in de schelp zijn daar te kwetsbaar voor.
Veelgestelde vragen over Ammoniet
Met welke levende koppotigen is de ammoniet verwant?
Met octopussen, inktvissen en zeekatten. Die staan dichter bij de ammoniet dan de nautilus, ook al lijkt de schelp van de nautilus er meer op.
Hoe onderscheiden kenners de soorten ammonieten?
Onder meer aan de sutuurlijn. Daarvan bestaan drie hoofdtypen: goniatitisch, ceratitisch en ammonitisch.
Is een Orthoceras ouder dan een ammoniet?
Ja. De fossielen van Orthoceras zitten in kalksteen uit het Midden-Ordovicium. Die lagen zijn tussen de 458 en 470 miljoen jaar oud, dus ouder dan de eerste ammonieten.
Een ammoniet in je hand
Welke gepolijste ammonieten nu op voorraad zijn, zie je bij Ammoniet.
Wil je de spiraal eerst zelf vasthouden? Plan een afspraak, dan bekijk je hem in onze ruimte in Tiel.